اقدامات و برنامه‏‌های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در راستای حمایت از توسعه زیرساخت‏ صادرات محصولات دانش­‌بنیان

معاونت علمی و فناوری در جهت حمایت از شرکت‌های دانش‌‏بنیان اقدام به بررسی مشکلات و ضعف‏‌های موجود بر سر راه کسب و کار بین‌‏الملل این شرکت‌ها نموده و برای توانمندسازی شرکت‌های دانش‏‌بنیان و حمایت از آن‌ها جهت ورود به بازارهای بین‏‌المللی اقداماتی انجام داده که تلاش گردیده با مدل مشارکت دولت و بخش خصوصی، حمایت‌‌های مشروط، زمان‌دار و هدفمند جهت ایجاد زیرساخت­‌های لازم برای تسهیل فرآیند صادرات و کسب و کار بین‌المللی شرکت‌های دانش‌بنیان اعمال گردد.
موضوعات مقاله : Export

اقدامات و برنامه‏‌های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

در راستای حمایت از توسعه زیرساخت‏ صادرات محصولات دانش­‌بنیان

سیده فاطمه میری، کارشناس دفتر توسعه کسب و کار بین‌‏المللی، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

 

مقدمه:

توان ساخت و صدور کالاهای با فناوری بالا در بازارهای رقابتی جهانی یکی از شاخص‌های سنجش قدرت نوآوری یک کشور است و حجم صادرات با فناوری بالا به عنوان یکی از دستاوردهای نهایی تجاری‌سازی ظرفیت نوآوری ملی شناخته می‌شود.

برخلاف قرن گذشته که صنایع منابع‌بر، کاربر و سرمایه‌بر منبع ثروت و قدرت یک کشور بودند، امروزه صنایع با فناوری بالا منبع اصلی تولید ثروت و در نتیجه قدرت هستند و چنین صنایعی جز با افزایش بهره‌مندی از نیروهای متخصص علمی و فناوری، هزینه‌های تحقیق و توسعه و همکاری‌های علمی و فناوری منطقه‌ای و بین‌المللی، قادر نیستند محصولات با فناوری بالا که واجد شرایط صدور به بازارهای هدف باشند را تولید نمایند.

هدف اصلی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در چارچوب اقتصاد مقاومتی که به فرموده مقام معظم رهبری "اقتصادی دانش‌بنیان است"، کمک به توسعه صادرات محصولات با فناوری بالا و افزایش حجم این دسته از صادرات در ترکیب فعلی صادرات غیر نفتی کشور است و این مهم نیازمند تدوین، تصویب، اصلاح و هم‌افزا نمودن قوانین و مقررات حاکم بر تولید و صدور کالاها و خدمات، طراحی ساز و کارهای اقتصادی ارتقاء کیفیت و حمایت از تولید داخلی می باشد.

معاونت علمی و فناوری در جهت حمایت از شرکت‌های دانش‌‏بنیان اقدام به بررسی مشکلات و ضعف‏‌های موجود بر سر راه کسب و کار بین‌‏الملل این شرکت‌ها نموده و برای توانمندسازی شرکت‌های دانش‏‌بنیان و حمایت از آن‌ها جهت ورود به بازارهای بین‏‌المللی اقداماتی انجام داده که در ادامه به برخی از آن‌ها به اختصار اشاره خواهد شد. لازم به ذکر است در اقدامات صورت گرفته تلاش گردیده که با مدل مشارکت دولت و بخش خصوصی، حمایت‌‌های مشروط، زمان‌دار و هدفمند جهت ایجاد زیرساخت­‌های لازم برای تسهیل فرآیند صادرات و کسب و کار بین‌المللی شرکت‌های دانش‌بنیان اعمال گردد.

حمایت از ایجاد و توسعه تشکل‏‌ها و واسطه­‌های صادراتی

تشکل‌ها و واسطه‌­های صادراتی با هدف توسعه صادرات محصولات شرکت‌های کوچک و متوسطی که امکان سرمایه‌­گذاری در ایجاد دپارتمان و یا واحد مستقل بازرگانی بین­‌المللی ندارند در حوز­های تخصصی ایجاد می­‌شوند. این مهم در حوزه صنایع دانش­‌بنیان که اغلب آنها را شرکت‌های کوچک و متوسط در بر می­‌گیرد نیز صادق است.

الف) شرکت‌های مدیریت صادرات محصولات دانش‌بنیان

تعریف: تشکیلاتی است که به عنوان بخش صادرات خارج از محل شرکت عمل می­‌کند. این نهاد محصولات و خدمات را به خریداران خارجی معرفی کرده و از طرف شرکت تولید کننده به دنبال تجارت می­‌رود. کاملاً مستقل است و به عنوان یک دپارتمان فروش صادرات برای صادرکنندگانی که قدرت رقابت ندارند عمل می­‌کند.   

سابقه در کشور:

در حال حاضر بیش از 20 شرکت مدیریت صادرات در کشور ایجاد شده و عمدتاً در حوزه صادرات صنایع غذائی و محصولات کشاورزی (غیر دانش­‌بنیان) در حال فعالیت می­‌باشد. همچنین سازمان توسعه تجارت اقدام به رتبه­‌بندی شرکت‌های مدیریت صادرات در چهار سطح (A,B,C,D) نموده است.

اقدامات انجام شده:

در راستای توسعه صادرات محصولات دانش­‌بنیان و کمک به شرکت‌های دارای پتانسیل صادراتی در ورود به تجارت بین‌­الملل، معاونت امور بین­‌الملل و تبادل فناوری اقدام به حمایت در ایجاد شرکت‌های مدیریت صادرات تخصصی طی یک سال اخیر نموده است و در این راستا 2 شرکت مدیریت صادرات در حوزه‌‏های گیاهان دارویی و برق و الکترونیک شکل گرفته‌‏اند.

ب) پایگاه‌‏های صادراتی محصولات دانش‌­بنیان

تعریف: مکان بازرگانی و اقتصادی است که توسط تشکل‌های صادراتی یا خصوصی در کشورهای هدف ایجاد می­‌گردد و با استفاده از نیروهای متخصص بومی یا غیربومی خدمات تجاری لازم جهت تسهیل و پشتیبانی از روند صادرات محصولات ایرانی در کلیه موارد از قبیل تحقیقاتی، مشاوره‌­ای، سرمایه‌­گذاری، برنامه­‌ریزی و تأسیس دفاتر تجاری و سایر خدمات تجاری را فراهم می­‌کند.

سابقه در کشور:

پایگاه صادراتی به مفهومی که معاونت امور بین­‌الملل و تبادل فناوری دنبال می‌­کند تا کنون ایجاد نشده است. اما ایجاد مراکز تجاری دائمی که کارکرد مشابهی دارند در دستور کار دولت قرار داشته است و طبق اخبار منتشر شده تا کنون در کشورهای تونس، مجارستان، ازبکستان، عراق و ترکیه پایگاه ایجاد شده­‌اند.

 

 وضعیت فعلی پایگاه‌‏های صادراتی حمایت شده:

در راستای توسعه صادرات محصولات دانش‌­بنیان و کمک به شرکت‌های دارای پتانسیل صادراتی در ورود به تجارت بین‌­الملل، معاونت امور بین‌­الملل و تبادل فناوری اقدام به حمایت در ایجاد پایگاه‌های صادراتی تخصصی طی یک سال اخیر بشرح زیر نموده است:

ردیف

نام

حوزه

1

پایگاه صادراتی چین

داروهای گیاهی

2

پایگاه صادراتی عراق

عمومی

3

پایگاه صادراتی لبنان

عمومی

4

پایگاه صادراتی عمان

فناوری اطلاعات

5

پایگاه صادراتی ترکیه

کشاورزی

 

ج) سایر تشکل‌ها و واسطه‌­های تجاری

حمایت از ایجاد سایر انواع تشکل‌ها و واسطه­‌های صادراتی نظیر کنسرسیوم‌های صادراتی در حوزه دانش‌­بنیان نیز در دستور کار معاونت امور بین‌­الملل و تبادل فناوری وجود دارد.

پروژه‌­های فرهنگی و ترویجی

علاوه بر موارد اشاره شده در فوق، پیشنهادات بعضاً ارزشمندی از سوی مراکز پژوهشی و اجرائی به معاوت امور بین­‌الملل و تبادل فناوری ارائه می­‌گردد که انجام آن منجر به گسترش فرهنگ صادرات دانش­‌بنیان میان شرکت‌های توانمند و پر‏پتانسیل می­‌گردد. پروژه "تدوین کتاب صادرکنندگان موفق محصولات دانش‌­بنیان و تدوین مدل بهینه کسب و کار صادراتی" و سایر موارد مشابه از جمله این پروژه­‌های پیشنهادی می­‌باشند.

پروژه‌­های زیرساخت آماری

پروژه­‌هایی در خصوص ایجاد زیرساخت آماری و اطلاعاتی مورد نیاز حوزه صادرات محصولات دانش­‌بنیان و کسب و کار بین­‌الملل قابل تعریف و انجام می­‌باشد. پروژه‌­هایی از قبیل "شناسایی کدهای گمرکی متناظر با محصولات دانش‌­بنیان"، پروژه "ایجاد پرتال محصولات دانش­‌بنیان صادراتی" و سایر موارد مشابه از جمله این پروژه‌­های پیشنهادی می‌­باشند.

تدوین بسته حمایت از صادرات محصولات دانش‏‌بنیان

بسته حمایت از صادرات محصولات دانش‏‌بنیان با پیشنهاد معاونت علمی و جهت ارائه تسهیلات حمایت از صادرات محصولات دانش‏‌بنیان در صندوق نوآوری و شکوفایی به تصویب رسید. ارائه تسهیلات ذیل در قالب بسته مذکور صورت خواهد گرفت:

         تسهیلات سرمایه در گردش

         تسهیلات سرمایه ثایت

         یارانه سود تسهیلات

         تسهیلات توانمندساز

         ضمانت‌نامه بانکی

         تسهیلات حمایت از انتقال فناوری

         تسهیلات توسعه بازار صادراتی

ایجاد کریدور توسعه صادرات و تبادل فناوری

کریدور توسعه صادرات و تبادل فناوری به عنوان بازوی اجرایی معاونت علمی در خصوص توانمندسازی و رساندن شرکت‌ها به بلوغ صادراتی فعالیت خود را از شهریور 1393 آغاز نموده است. کریدور بسته جامعی از خدمات حمایتی را در نظر گرفته که این خدمات بنا به نیازهای شرکت با پوشش بخشی از هزینه‌های ارایه خدمات شرکت‌ها را در مسیر صادرات قرار می‌دهد.

اقدامات انجام شده

برمبنای آیین‌نامه‌های تدوین شده توسط کریدور صادرات و تأیید از طرف معاونت، تا شش ماهه اول سال 1394، تعداد 404 درخواست از 220 شرکت به کریدور ارسال گردیده است. از این تعداد درخواست‌ها 27% موفق، 55% در جریان ارایه خدمات، 15% از درخواست‌ها رد شده و 3% نیز انصراف خود را از دریافت خدمات اعلام داشته‌اند.

فهرست دستورالعمل‏های مصوب کریدور ذیل آیین‌نامه حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه صادرات

ردیف

عنوان دستور‌العمل اجرایی

1

دستورالعمل حمایت از خدمات مشاوره و تدوین نسخه صادراتی

2

دستورالعمل حمایت از تهیه اقلام تبلیغاتی شرکت‌های دانش‌بنیان

3

دستورالعمل حمایت از طراحی و ایجاد وب‌سایت شرکت‌ها

4

دستورالعمل حمایت از حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در نمایشگاه‌های خارجی

5

دستورالعمل حمایت از اخذ گواهینامه‌ها و مجوزهای بین‌المللی مورد نیاز شرکت‌های دانش‌بنیان

6

دستورالعمل حمایت از تهیه گزارشات تحقیقات بازار و بازاریابی بین‌المللی

7

دستورالعمل حمایت از آموزش‌های بازرگانی و صادرات شرکت‌ها

8

دستورالعمل حمایت از ثبت پتنت و خدمات مالکیت فکری

9

دستورالعمل حمایت از طراحی صنعتی و بسته‌بندی صادراتی محصولات دانش‌بنیان

10

دستورالعمل حمایت از اعزام و پذیرش هیات‌های تجاری

11

دستورالعمل حمایت از حضور شرکت‌ها در پاویون‌ محصولات دانش‌بنیان ایران در نمایشگاه‌های خارجی

12

دستورالعمل حمایت از ثبت علامت تجاری

13

دستورالعمل حمایت از تدوین طرح کسب و کار صادراتی (Export Plan)

 حمایت از برگزاری پاویون­‌های تخصصی در نمایشگاه‌های معتبر خارجی

حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی از ابزارهای اصلی توسعه صادرات محصولات است و شرکت‌های صادرکننده بزرگ همواره حضور مستمر و پر رنگی در نمایشگاه‌های بین‌الملل دارند. این حضور در سال‌های مختلف و پایداری حضور یک شرکت در این نمایشگاه به منزله ثبات قدم شرکت‌ها در صادرات و حضور در جوامع بین‌المللی محسوب می‌گردد. بر همین مبنا، کریدور از حضور شرکت‌ها در نمایشگاه‌های بین‌المللی بصورت پاویون‌های تخصصی حمایت می‌نماید.

اقدامات انجام شده

ردیف

عنوان رویداد

تاریخ برگزاری

1

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. نمایشگاه INNOPROM  روسیه

4-2 خرداد 1393

2

حمایت از برگزاری نمایشگاه اختصاصی کالاها و خدمات دانش‏‌بنیان ج.ا.ا. در اقلیم کردستان عراق

18-15 خرداد 1393

3

حمایت از حضور شرکت های دانش بنیان در نمایشگاه فناوری‌‏های پیشرفته زیمبابوه

15-12 شهریور 1393

4

حمایت از حضور شرکت های دانش بنیان در نمایشگاه اختصاصی ج.ا. ایران در بغداد

24-28 بهمن 1393

5

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. در نمایشگاه بین‏‌المللی ArabLab   امارات متحده عربی

29 اسفند 1393 لغایت

3 فروردین 1394

6

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. نمایشگاه MAKS روسیه

8-3 شهریور 1394

7

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. نمایشگاه NEVA روسیه

31 شهریور لغایت

3 مهر 1394

8

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. نمایشگاه BIOTECHNICA آلمان

16-14 مهر 1394

9

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. نمایشگاه GITEX امارات متحده عربی

30-26 مهر 1394

10

حمایت از برپایی پاویون تخصصی هایتک ج.ا. ا. نمایشگاه  MEDICAآلمان

28-25 آبان 1394

 

حمایت از برندسازی

صادرات پایدار و مستمر بدون ایجاد برندهای شناخته شده در سطح بین‌المللی تقریبا محال بوده و نیاز به ایجاد برندهای مطرح از الزامات توسعه زیرساختی صادرات محصولات دانش‌بنیان است. بعلاوه ارتقاء برند ملی و تقویت جایگاه ملی ایران در صادرات و عرضه محصولات با فناوری بالا در افزایش میزان صادرات سایر حوزه‌های غیر هایتک نیز موثر است. لذا برنامه‌های توسعه برند شرکت‌ها و یا محصولات در حوزه‌های با فناوری بالا، بایستی با درنظر گرفتن دیدگاه بلندمدت در تقویت برند ملی "ساخت ایران" اجرایی گردد. از همین رو، برنامه‌های توسعه برند در سه مدل در دستور کار معاونت علمی قرار می‌گیرد:

1.       ایجاد؛ تقویت و توسعه برندهای تجاری مشترک

2.       توسعه سبد محصولات برندهای شرکتی موفق

3.       تقویت برند شرکت‌های با سبد محصولات

نظرات

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ)
اطلاعات مقاله
تاریخ مقاله ۱۳۹۶/۰۵/۲۵
تعداد بازدید مقاله ۳۴۴
تعداد رای : ۱